Revizyon rinoplasti, daha önce burun ameliyatı olmuş bir kişide kalan veya iyileşme sürecinde gelişen estetik ve/veya fonksiyonel sorunların yeniden değerlendirilerek uygun durumlarda düzeltilmesini amaçlayan cerrahidir. “Revizyon burun estetiği”, “sekonder rinoplasti” ve ikinci ya da sonraki burun ameliyatı ifadeleri aynı kapsamda kullanılabilir. İşlem yalnızca görüntüdeki memnuniyetsizliği değil; burun tıkanıklığı, nazal valv desteğinin zayıflaması, septum sorunları ve burun çatısındaki yapısal kayıpları da ele alabilir. Revizyon ameliyatı, primer rinoplastinin basitçe tekrarlanması değildir. Önceki ameliyata bağlı skar dokusu, değişmiş damar ve doku planları, eksilmiş kıkırdak rezervi ve öngörülmesi daha güç iyileşme süreci nedeniyle planlama daha ayrıntılıdır. Her memnuniyetsizlik yeni bir ameliyat gerektirmez; erken dönemdeki şişlik ve sertlik aylar içinde değişebilir. Bu nedenle doğru zamanlama, gerçekçi beklenti ve görünümle birlikte solunum fonksiyonunun değerlendirilmesi kararın temelini oluşturur. Revizyon rinoplasti, bir veya daha fazla burun ameliyatı geçirmiş kişide burnun görünümünü, desteğini ve hava yolunu yeniden ele alan kişiye özel bir cerrahi süreçtir. Küçük bir kontur düzensizliğinin düzeltilmesinden burun çatısının kıkırdak greftleriyle yeniden kurulmasına kadar çok farklı kapsamda olabilir. Bu nedenle bütün revizyon ameliyatlarını aynı teknik, aynı süre veya aynı iyileşme planıyla açıklamak mümkün değildir. İlk ameliyattan sonra istenen görünümün tam olarak oluşmaması her zaman “komplikasyon” anlamına gelmez. Kişinin başlangıç anatomisi, cilt kalınlığı, yara iyileşme yanıtı ve hedefleri sonucu etkiler. Buna karşılık ameliyat sonrası gelişen nazal valv çökmesi, septum perforasyonu, belirgin destek kaybı veya enfeksiyon gibi durumlar tıbbi açıdan ayrıca değerlendirilmelidir. Revizyon planının amacı her zaman burnu daha fazla küçültmek değildir. Bazı burunlarda eksilmiş desteğin geri kazandırılması için hacim ve yapı eklemek, burun sırtını güçlendirmek veya burun ucunu desteklemek gerekir. Sonuç hedefi; yüz oranlarıyla uyumlu, yapısal olarak dengeli ve mümkün olduğunca işlevsel bir burundur. Revizyon başvurularının nedeni yalnızca estetik memnuniyetsizlik olmayabilir. Görünüm ve solunum birbiriyle yakından ilişkilidir; dış yapıdaki destek kaybı burun hava yolunu da etkileyebilir. Sık değerlendirilen sorunlar şunlardır: Burun ucunun hemen üzerindeki supratip bölgede dolgunluk ve “gaga” görünümü pollybeak deformitesi olarak adlandırılır. Bunun nedeni yalnızca geride bırakılmış kıkırdak değildir; aşırı skar dokusu veya ödem, burun ucunun yetersiz desteği, tip düşüklüğü ya da kemik ve kıkırdak sırt arasındaki dengesizlik de benzer görünüm oluşturabilir. Tedavi, nedenin doğru belirlenmesine bağlıdır. Seçilmiş supratip skarı ve ödeminde hekim kontrolünde bantlama veya bölgesel kortikosteroid enjeksiyonu değerlendirilebilir. Ancak yapısal bir sorun enjeksiyonla ortadan kalkmaz. Kortikosteroid uygulamasının cilt incelmesi, renk değişikliği ve düzensizlik gibi riskleri bulunduğundan rutin veya kontrolsüz kullanılmamalıdır. Burun ucu kıkırdaklarının yetersiz desteklenmesi, fazla çıkarılması, eşit olmayan iyileşme veya skar dokusu; uçta asimetri, sıkışmış görünüm, belirgin kıkırdak kenarları, düşüklük ya da aşırı rotasyon oluşturabilir. Revizyonda yalnızca küçültme değil, çoğu zaman kıkırdak desteğini koruma veya yeniden kurma yaklaşımı gerekir. Burun kemiklerinin ve üst yan kıkırdakların aşırı daraltılması; ters V görünümü, orta çatı darlığı veya nazal valv bölgesinde çökme yaratabilir. Düzeltme için her hastada kemiğin yeniden kırılması gerekmez. Osteotomi, yayıcı greftler veya başka destek yöntemleri sorunun yerine ve şiddetine göre planlanabilir. İlk ameliyattan kalan septum eğriliği, kemiklerin farklı iyileşmesi, greft yer değiştirmesi veya skarın çekme etkisi burnun eğri görünmesine neden olabilir. İnce ciltte küçük düzensizlikler daha belirgin olabilirken kalın cilt bazı ayrıntıları örtebilir. Düzeltmenin kapsamı yalnızca fotoğrafa değil, üç boyutlu muayeneye göre belirlenir. Septum veya burun çatısından fazla doku çıkarılması, travma, septal hematom ya da başka nedenlerle burun sırtı çökebilir. “Eyer burun” olarak adlandırılan bu durumda yalnızca yüzey düzeltmesi yeterli olmayabilir; orta çatının ve burun ucu desteğinin yeniden kurulması gerekebilir. Kullanılacak greftin kaynağı eksikliğin büyüklüğüne göre seçilir. Ameliyat sonrası nefes alma güçlüğü yalnızca septumda kalan kemik veya kıkırdaktan kaynaklanmaz. İç ya da dış nazal valv çökmesi, septum eğriliği, yapışıklıklar, septum deliği, burun kanadı desteğinin azalması veya konka sorunları da hava akımını etkileyebilir. Bu nedenle “biraz daha doku çıkarmak” her zaman çözüm değildir; bazı durumlarda tam tersine destek eklemek gerekir. Burun ameliyatından sonra ödemin azalması, skar dokusunun yumuşaması ve cildin yeni iskelete uyum sağlaması uzun sürer. İlk haftalarda veya aylarda görülen asimetri ve sertlik kalıcı olmayabilir. Bu nedenle elektif revizyon için çoğunlukla en az 12 aylık iyileşmenin tamamlanması beklenir. Burun ucundaki ödem, kalın cilt ve tekrar edilen ameliyatlar bu süreyi uzatabilir. Bekleme süresi değişmez bir takvim değildir. Küçük ve sınırlı bir işlem bazı seçilmiş durumlarda daha erken değerlendirilebilirken kapsamlı yeniden yapılandırma için daha uzun beklemek gerekebilir. Enfeksiyon, ciddi hava yolu problemi, septal hematom veya hızla ilerleyen doku sorunu gibi durumlarda ise gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir; bu sorunlar rutin estetik bekleme süresine göre yönetilmez. İlk ameliyatın iyileşme sürecini büyük ölçüde tamamlamış, muayenede tanımlanabilen estetik veya fonksiyonel bir sorunu bulunan, genel sağlık durumu cerrahiye uygun ve beklentileri gerçekçi kişiler revizyon için değerlendirilebilir. Ameliyatın sağlayabileceği iyileşme ile sınırlarının anlaşılması önemlidir. “İlk sonucu beğenmeyen herkes adaydır” yaklaşımı doğru değildir. Objektif olarak düzeltilebilecek bir sorun bulunmaması, beklenen faydanın yeni cerrahi riskten düşük olması, sürekli değişen veya anatomik olarak ulaşılamaz beklentiler, aktif sigara kullanımı, kontrolsüz hastalıklar ya da iyileşmenin henüz tamamlanmamış olması ameliyatın ertelenmesine veya önerilmemesine neden olabilir. Görünüm kaygısı günlük yaşamı yoğun biçimde etkiliyor, kişi çok küçük ayrıntılara aşırı odaklanıyor veya birden fazla ameliyata rağmen memnuniyet oluşmuyorsa beden algısı ve psikolojik iyilik hali de değerlendirilmelidir. Bu değerlendirme kişinin şikâyetini küçümsemek değil; cerrahi kararın güvenli ve gerçekçi olmasını sağlamak içindir. Muayenede hem burnun dış görünümü hem de hava yolu ele alınır. Burun sırtı, orta çatı, burun ucu, kanatlar, kolumella, septum ve nazal valv bölgeleri incelenir. Nefes alırken burun yan duvarlarında çökme olup olmadığı, septumun durumu ve mukozal sorunlar değerlendirilir. Gerektiğinde endoskopik inceleme veya ek görüntüleme istenebilir. Önceki ameliyatın tarihi, açık ya da kapalı yaklaşım kullanılıp kullanılmadığı, hangi greftlerin yerleştirildiği, komplikasyon öyküsü ve yapılan diğer burun işlemleri önemlidir. Varsa ameliyat notu, epikriz, önceki fotoğraflar ve kullanılan implant ya da dolguya ait bilgiler muayeneye getirilmelidir. Bunların bulunmaması değerlendirmeyi engellemez; ancak planlamaya katkı sağlayabilir. Standart fotoğraflar üzerinde beklentiler konuşulabilir. Dijital simülasyon iletişimi kolaylaştırsa da ameliyat sonucu garantisi değildir. Cilt kalınlığı, skar dokusu, mevcut kıkırdak desteği ve iyileşmenin biyolojik değişkenliği nedeniyle hedef “fotoğrafın aynısını yapmak” değil, kişi için ulaşılabilir değişikliği tanımlamaktır. Plan, sorunun kaynağına göre hazırlanır. Sınırlı bir sırt düzensizliği ile belirgin destek kaybı ve nefes sorunu aynı cerrahi kapsamı gerektirmez. Bazı revizyonlarda yalnızca küçük bir bölgeye müdahale edilirken bazı vakalarda septum, burun sırtı, orta çatı, burun ucu ve nazal valv birlikte yeniden yapılandırılabilir. Açık ya da kapalı yaklaşım tercihi önceki izlere, gerekli görünürlüğe, greft ihtiyacına ve düzeltmenin kapsamına göre yapılır. Açık yaklaşım karmaşık yapılarda geniş görüş sağlayabilir; kapalı yaklaşım seçilmiş sınırlı revizyonlarda kullanılabilir. Bir yöntemin her hasta için mutlak biçimde üstün olduğu söylenemez. Ameliyat çoğunlukla hastane koşullarında ve genel anestezi altında gerçekleştirilir; ancak işlemin kapsamına göre anestezi planı değişebilir. Süre, yapılacak düzeltmelerin sayısına ve greft gereksinimine bağlıdır. Cerrahiden önce kanama riskini etkileyen ilaçlar, takviyeler, sigara ve nikotin kullanımı, kronik hastalıklar ve anestezi öyküsü hekime bildirilmelidir. Reçeteli ilaçlar kişinin kendi kararıyla kesilmemelidir. Önceki ameliyatta septum kıkırdağının bir kısmı alınmış veya burun desteği zayıflamış olabilir. Revizyonda burun sırtını düzeltmek, nazal valvi açmak, burun ucunu desteklemek ya da eksik çatıyı yeniden kurmak için kıkırdak greftlerine ihtiyaç duyulabilir. Greft gerekip gerekmediği ve kaynağı ancak muayene ve ameliyat planıyla belirlenir. Kulak veya kaburgadan kıkırdak alınması her revizyon için zorunlu değildir. Aynı şekilde “kaburga kıkırdağı daha güçlüdür, bu nedenle her zaman daha iyidir” yaklaşımı da doğru değildir. En uygun materyal, ihtiyaç duyulan destek miktarı ve hastanın risk-fayda değerlendirmesine göre seçilir. Primer rinoplasti hakkında genel bilgi için İzmir burun estetiği sayfasını inceleyebilirsiniz. Ameliyatsız kamuflaj seçenekleri yalnızca sınırlı ve uygun kontur sorunlarında değerlendirilebilir; dolgu rinoplasti, yapısal destek kaybını veya nefes sorununu düzeltmez ve ameliyatlı burunda enjeksiyon riskleri ayrıca ele alınmalıdır. İyileşme, işlemin kapsamına ve kullanılan greftlere göre değişir. İlk günlerde şişlik, morluk, burun tıkanıklığı, hassasiyet ve basınç hissi görülebilir. Dış atel veya burun içi desteklerin kullanımı her vakada aynı değildir; ne kadar kalacakları ameliyat planına göre belirlenir. Birçok kişi masa başı işine ve sosyal yaşama ilk haftalar içinde dönebilir; ancak bunu sabit bir gün olarak vaat etmek doğru değildir. Kemik işlemi, kapsamlı rekonstrüksiyon veya kaburga kıkırdağı alınması günlük yaşama dönüşü etkileyebilir. Egzersiz, gözlük kullanımı, güneşten korunma, burun temizliği ve yan yatma konusunda cerrahın kişisel talimatları izlenmelidir. Şişliğin belirgin kısmı erken dönemde azalsa da burun ucu ve skarlı bölgelerde ödem aylarca devam edebilir. Revizyon ameliyatında nihai görünümün değerlendirilmesi bir yıl veya daha uzun sürebilir; bazı karmaşık vakalarda iki yıla yaklaşabilir. Kontrollerin amacı yalnızca estetik görünümü değil, hava yolunu, greftlerin konumunu ve iyileşme davranışını da izlemektir. Revizyon rinoplasti; anesteziye bağlı riskler, kanama, enfeksiyon, yara iyileşme problemi, iz, uzun süren ödem, uyuşukluk veya duyu değişikliği gibi genel cerrahi riskler taşır. Buruna özgü riskler arasında asimetri, kontur düzensizliği, septum deliği, burun tıkanıklığının sürmesi veya artması, koku duyusunda değişiklik, greftin belirginleşmesi, yer değiştirmesi, eğilmesi ya da erimesi bulunabilir. Önceki ameliyatların sayısı arttıkça skar dokusu ve kıkırdak eksikliği artabilir; ancak risk yalnızca ameliyat sayısıyla belirlenmez. İlk ameliyatın kapsamı, cilt kalitesi, sigara ve nikotin kullanımı, dolaşım, enfeksiyon öyküsü, mevcut greftler ve hedeflenen düzeltme de önemlidir. Hiçbir etik cerrahi plan belirli bir görünümü, kusursuz simetriyi veya nefes sorununun tamamen ortadan kalkmasını garanti edemez. Revizyon sonrasında da ek işlem ihtimali doğabilir. Hedef, anatomik sınırlar içinde mevcut duruma göre anlamlı iyileşme sağlamaktır. Artan veya kontrol edilemeyen kanama, yüksek ateş, kötü kokulu akıntı, giderek artan tek taraflı şişlik ve ağrı, ciltte belirgin renk değişikliği, ani görme sorunu, nefes almada hızla kötüleşme ya da göğüs ağrısı gibi belirtilerde ameliyat ekibiyle ve gerektiğinde acil sağlık hizmetleriyle gecikmeden iletişime geçilmelidir. Revizyon rinoplasti fiyatı; sorunun kapsamı, ameliyat süresi, hastane ve anestezi planı, septum-kulak-kaburga gibi greft ihtiyacı, daha önceki ameliyat sayısı ve fonksiyonel düzeltmelerin kapsamına göre değişir. Küçük bir kontur düzeltmesi ile burun çatısının yeniden yapılandırılması aynı maliyet yapısına sahip değildir. Muayene yapılmadan standart ücret açıklanması yanıltıcı olabilir. Güncel fiyat değerlendirmesinde ameliyatın kapsamına hangi işlemlerin dahil olduğu, hastane ve anestezi giderleri, kontrol planı ve olası ek gereksinimler açıkça konuşulmalıdır. Sağlık hizmeti seçiminde yalnızca fiyat değil; uygun hasta seçimi, cerrahi planın şeffaflığı ve komplikasyon yönetimi de dikkate alınmalıdır. İzmir’de revizyon burun estetiği düşünen kişiler için ilk adım, önceki ameliyatın sonucunun hem görünüm hem solunum yönünden ayrıntılı analizidir. Doç. Dr. Hakan Kerem ile yapılacak değerlendirmede şikâyetin kaynağı, dokuların iyileşme düzeyi, ulaşılabilir hedefler, cerrahi seçenekler ve ameliyatsız yaklaşımların sınırları konuşulur. Önceki ameliyata ait belgeleriniz ve eski fotoğraflarınız varsa muayeneye getirmeniz yararlı olabilir. Burun estetiğiyle ilgili mevcut görsel anlatımlara burun estetiği videoları sayfasından ulaşabilir; kişisel değerlendirme için iletişim sayfası üzerinden muayene talep edebilirsiniz. Çoğu elektif revizyon değerlendirmesi, ödemin azalması ve dokuların olgunlaşması için yaklaşık 12 ay sonra yapılır. Kalın ciltli veya çok işlem görmüş burunlarda daha uzun süre gerekebilir. Enfeksiyon ve ciddi fonksiyon sorunu gibi durumlar ayrıca ve daha erken değerlendirilir. Genellikle skar dokusu, değişmiş anatomi ve azalmış kıkırdak rezervi nedeniyle daha karmaşık olabilir. Ancak küçük bir düzeltme ile kapsamlı rekonstrüksiyon aynı değildir; zorluk muayenede belirlenen soruna bağlıdır. Hayır. Erken dönemdeki şişlik, sertlik veya küçük asimetriler zamanla azalabilir. Düzeltilebilir objektif sorun, gerçekçi beklenti ve cerrahinin sağlayacağı faydanın riskten fazla olması gerekir. Hayır. Mevcut septum rezervi, kulak kıkırdağı veya başka dokular yeterli olabilir. Kaburga kıkırdağı daha çok fazla ve güçlü desteğin gerektiği seçilmiş durumlarda değerlendirilir. Greft, kulağın dış desteğini koruyacak bölgeden planlanır. Yine de ağrı, iz, asimetri veya kontur değişikliği gibi donör alan riskleri bulunabilir ve ameliyat öncesinde açıklanmalıdır. Kesin sonuç garantisi verilemez. Sorunun septum, nazal valv, yapışıklık, konka veya başka bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı belirlenir; uygun planla iyileşme hedeflenir. Hayır. Erken dönemde supratip ödemi veya skar dokusu benzer görünüm oluşturabilir ve seçilmiş vakalarda cerrahi dışı takip uygulanabilir. Kıkırdak dengesizliği veya burun ucu desteği kaybı gibi yapısal nedenler ise ameliyat gerektirebilir. Yaklaşım, sorunun kapsamına ve cerrahın ihtiyaç duyduğu görüş alanına göre seçilir. Karmaşık yapısal revizyonlarda açık yaklaşım sık kullanılabilir; sınırlı düzeltmelerde kapalı yaklaşım uygun olabilir. Masa başı işe dönüş çoğu kişide ilk haftalar içinde mümkün olabilir; kemik işlemi, greft alınması, şişlik ve kişinin işi süreyi değiştirir. Kesin zaman kişisel ameliyat planına göre verilmelidir. Belirgin değişiklik erken fark edilse de skarlı burunda ödemin ve dokuların olgunlaşması bir yıl veya daha uzun sürebilir. Karmaşık ve tekrarlayan ameliyatlarda değerlendirme süresi iki yıla yaklaşabilir. Seçilmiş yüzeysel kontur sorunlarında dolgu düşünülebilir; ancak yapısal çökme ve hava yolu problemini düzeltmez. Ameliyatlı burunda damar anatomisi değişmiş olabileceğinden enjeksiyonun riskleri ayrıca değerlendirilmelidir. Evet, ek ameliyat ihtimali tamamen ortadan kalkmaz. İyileşme davranışı, skar, greftler ve hedeflenen düzeltmenin karmaşıklığı sonucu etkiler. Bu olasılık ameliyat öncesi görüşmede açıkça ele alınmalıdır. Önceki burun ameliyatınızdan sonra görünüm veya nefes alma konusunda devam eden bir şikâyetiniz varsa, revizyonun gerekip gerekmediğini ve doğru zamanlamayı belirlemek için muayene talep edebilirsiniz.Revizyon Rinoplasti Nedir?
Revizyon Rinoplasti Hangi Nedenlerle Yapılır?
Burun Sırtında Kalan Kemer veya Pollybeak Görünümü
Burun Ucunda Asimetri, Düşüklük veya Aşırı Kalkıklık
Burun Sırtının Çok Daralması veya Orta Çatı Çökmesi
Burun Eğriliği ve Kontur Düzensizlikleri
Eyer Burun ve Yapısal Destek Kaybı
Burun Tıkanıklığı ve Nazal Valv Sorunları
Revizyon Rinoplasti Ne Zaman Yapılabilir?
Revizyon Burun Ameliyatı İçin Kimler Aday Olabilir?
Revizyon Rinoplasti Muayenesinde Neler Değerlendirilir?
Revizyon Rinoplasti Ameliyatı Nasıl Planlanır?
Revizyon Rinoplastide Kıkırdak Grefti Neden Gerekebilir?
Primer Rinoplasti ile Revizyon Rinoplasti Arasındaki Farklar
Değerlendirme
Primer rinoplasti
Revizyon rinoplasti
Doku planları
Daha önce cerrahi işlem görmemiş anatomik planlar bulunur.
Skar dokusu ve değişmiş cerrahi planlar diseksiyonu güçleştirebilir.
Kıkırdak rezervi
Septum kıkırdağı çoğunlukla daha erişilebilirdir.
Septum rezervi azalmış olabilir; kulak veya kaburga değerlendirilebilir.
Amaç
Başlangıç anatomisini estetik ve/veya fonksiyonel hedefe göre şekillendirir.
Önceki değişiklikleri analiz eder; eksik desteği onarır ve kalan sorunları düzeltir.
Öngörülebilirlik
İyileşme yine kişiseldir; ancak doku planları daha az bozulmuştur.
Tekrarlayan skar ve doku eksikliği sonucu daha az öngörülebilir kılabilir.
İyileşme
Nihai konturun belirginleşmesi aylar sürebilir.
Ödem ve skarın olgunlaşması çoğu zaman daha uzun sürebilir.
Revizyon Rinoplasti Sonrası İyileşme Süreci
Revizyon Rinoplastinin Riskleri ve Sınırlamaları Nelerdir?
Hangi Belirtilerde Hızlı Değerlendirme Gerekir?
İzmir Revizyon Rinoplasti Fiyatını Neler Belirler?
İzmir’de Revizyon Rinoplasti Değerlendirmesi
Revizyon Rinoplasti Hakkında Sık Sorulan Sorular
1. Revizyon rinoplasti için ilk ameliyattan sonra ne kadar beklenmelidir?
2. Revizyon burun ameliyatı ilk ameliyattan daha mı zordur?
3. Her memnuniyetsizlik revizyon ameliyatı gerektirir mi?
4. Revizyon rinoplastide kaburga kıkırdağı şart mıdır?
5. Kulaktan kıkırdak alınması kulak şeklini bozar mı?
6. Revizyon ameliyatı nefes alma sorununu kesin düzeltir mi?
7. Pollybeak görünümü her zaman ameliyat gerektirir mi?
8. Revizyon rinoplasti açık mı kapalı mı yapılır?
9. Revizyon rinoplasti sonrası işe ne zaman dönülür?
10. Revizyon ameliyatının nihai sonucu ne zaman görülür?
11. Küçük ameliyat sonrası düzensizlikler dolguyla kapatılabilir mi?
12. İkinci revizyondan sonra tekrar ameliyat gerekebilir mi?
Kişisel Revizyon Rinoplasti Değerlendirmesi
Tıbbi Kaynaklar
Doç. Dr. Hakan Kerem
Revizyon Burun Estetiği
Önemli: İlk ameliyatın sonucu henüz olgunlaşmadan yapılan değerlendirme yanıltıcı olabilir. Enfeksiyon, ciddi nefes alma güçlüğü veya başka acil bir sorun bulunmadıkça revizyon kararı çoğunlukla dokuların iyileşmesi ve ödemin büyük ölçüde gerilemesi beklendikten sonra verilir. Birçok vakada bu değerlendirme yaklaşık 12. ayda yapılır; kalın ciltli, çok işlem görmüş veya kapsamlı rekonstrüksiyon gereken burunlarda daha uzun süre gerekebilir.
Neden beklenir? Erken dönemde şişlik gerçek konturu gizleyebilir. Dokular olgunlaşmadan tekrar ameliyat yapılması cerrahi planı güçleştirebilir, skar yükünü artırabilir ve aslında kendiliğinden düzelebilecek bir görünüm için gereksiz girişime yol açabilir.
Bilgilendirme notu: Bu sayfa genel sağlık bilgisi sunar; tanı, kişisel tedavi önerisi veya ameliyat sonucu garantisi değildir. Revizyon rinoplasti uygunluğu ancak hekim muayenesi, önceki cerrahi öykü ve kişisel risklerin değerlendirilmesiyle belirlenebilir.